Το να διασκεδάζει κανείς δεν σημαίνει παρά την ικανοποίηση του να καταναλώνει... (Έριχ Φρομ)

12 Μάρτίου 2025

Φιλοσοφία - Ψυχολογία

Έριχ Φρομ

Αποσπάσματα από το βιβλίο "Η τέχνη της αγάπης"

Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει αποξενωθεί από τον ίδιο του τον εαυτό, από το συνάνθρωπο του και από τη φύση του…

Κι ενώ ο καθένας πασχίζει να μείνει όσο πιο κοντά στους άλλους είναι δυνατόν, όλοι παραμένουν ολοκληρωτικά μόνοι, διαποτισμένοι από ένα βαθύ αίσθημα ανασφάλειας, άγχους και ενοχής που πάντοτε προκύπτει όταν ο άνθρωπος δεν κατορθώνει να ξεπεράσει τη μοναξιά του. Ο πολιτισμός μας προσφέρει πολλά καταπραϋντικά τα οποία βοηθούν τους ανθρώπους να αγνοούν συνειδητά τη μοναξιά τους: πρώτα από όλα, την αυστηρή ρουτίνα της γραφειοκρατικής, μηχανικής εργασίας η οποία κάνει τους ανθρώπους να μην έχουν πια επίγνωση των πιο ουσιαστικών ανθρώπινων επιθυμιών τους, να λησμονούν τον πόθο τους για υπέρβαση και ενότητα. Στο βαθμό που η εργασιακή ρουτίνα δεν επαρκεί από μόνη της για να το κάνει αυτό, ο άνθρωπος εθελοτυφλεί απέναντι στην υποσυνείδητη απελπισία του καταφεύγοντας στη ρουτίνα της ψυχαγωγίας, στην παθητική κατανάλωση ήχων και θεαμάτων, σε αυτό έρχεται να προστεθεί η ικανοποίηση του να αγοράζει συνεχώς καινούργια πράγματα τα οποία πολύ σύντομα βαριέται.

Είναι γεγονός πως ο σύγχρονος άνθρωπος βρίσκεται πολύ κοντά στην εικόνα που περιγράφει ο Άλντους Χάξλεϋ στο βιβλίο του, Ο θαυμαστός καινούργιος κόσμος: καλοθρεμμένος, καλοντυμένος, ικανοποιημένος σεξουαλικά, κι όμως έχοντας χάσει κάθε άλλη επαφή με τους συνανθρώπους του εκτός από την πιο επιφανειακή, και καθοδηγούμενος από τα συνθήματα που τόσο περιεκτικά διατύπωσε ο Χάξλεϋ όπως: "όταν το άτομο νιώθει, η κοινωνία μπλοκάρει", ή "ποτέ μην αναβάλλεις για αύριο τη διασκέδαση που μπορείς να έχεις σήμερα".

Η ευτυχία του ανθρώπου συνίσταται σήμερα στο να "διασκεδάζει". Και το να διασκεδάζει κανείς δεν σημαίνει παρά την ικανοποίηση του να καταναλώνει και να "κάνει δικά του" διάφορα εμπορεύματα, θεάματα, φαγητά, ποτά, τσιγάρα, ανθρώπους, διαλέξεις, βιβλία, κινηματογραφικές ταινίες - όλα αυτά καταναλώνονται και καταβροχθίζονται. Ο κόσμος είναι ένα μεγάλο αντικείμενο για την όρεξη μας, ένα τεράστιο μήλο, ένα τεράστιο μπουκάλι ένα τεράστιο στήθος. και εμείς απομυζούμε, πάντοτε κάτι προσμένουμε, πάντοτε ελπίζουμε και πάντοτε στο τέλος απογοητευόμαστε…

12 Μάρτίου 2025

Επόμενο Κείμενο

Ο κόσμος ανάποδα - Αποσπάσματα

Τα κράτη δεν ασχολούνται πλέον με την διοίκηση και αφοσιώνονται στην αστυνόμευση. Οι πρόεδροι μετατρέπονται σε διαχειριστές ξένων εταιριών. Οι Υπουργοί Οικονομικών είναι καλοί διερμηνείς. Οι βιομήχανοι μετατρέπονται σε εισαγωγείς. Οι πολλοί εξαρτώνται ολοένα περισσότερο από τα περισσεύματα…

18 Φεβρουαρίου 2025

Διάφορα Κείμενα

Θεατές ναυαγίων

Μία πολύ μακάβρια και εύγλωττη ειρωνεία της ζωής έφερε στο διεθνές προσκήνιο την εξαφάνιση ενός υποβρυχίου με πέντε εκατομμυριούχους, αμέσως μετά την απώλεια εκατοντάδων προσφύγων στο πλοιάριο που ναυάγησε στη χώρα μας ανοιχτά της Πύλου. Το σκάφος που αγνοείται τώρα έκανε πανάκριβο υποβρύχιο τουρισμό στο διασημότερο ναυάγιο όλων των εποχών, τον Τιτανικό. «Θα θέλαμε πολύ να γνωρίζουμε τα κύματα πάνω στα οποία πλέουμε μέσα στον ωκεανό, αλλά τα κύματα είμαστε εμείς οι ίδιοι». Γ. Μπούρκχαρτ Ο…

22 Ιουνίου 2023

Ο Γιώργος Παπανδρέου στους 100 πιο ισχυρούς του πλανήτη

Την 79η θέση στη λίστα των 100 ατόμων με τη μεγαλύτερη επιρροή στις παγκόσμιες εξελίξεις, που κατήρτισε το αμερικανικό περιοδικό Foreign Policy, καταλαμβάνει ο Έλληνας πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου. «Επειδή έκανε το καλύτερο στη χειρότερη χρονιά για την Ελλάδα» αναφέρεται στο κείμενο που συνοδεύει την κατάταξη. Και συνεχίζει: «Ακόμη και πριν από την κρίση του 2008, η ελληνική οικονομία δεν είχε πολύ χρόνο στη διάθεσή της, ήταν ένα απολιθωμένο σύστημα που πιεζόταν από το βάρος της…

02 Δεκεμβρίου 2010