Το να διασκεδάζει κανείς δεν σημαίνει παρά την ικανοποίηση του να καταναλώνει... (Έριχ Φρομ)

12 Μάρτίου 2025

Φιλοσοφία - Ψυχολογία

Έριχ Φρομ

Αποσπάσματα από το βιβλίο "Η τέχνη της αγάπης"

Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει αποξενωθεί από τον ίδιο του τον εαυτό, από το συνάνθρωπο του και από τη φύση του…

Κι ενώ ο καθένας πασχίζει να μείνει όσο πιο κοντά στους άλλους είναι δυνατόν, όλοι παραμένουν ολοκληρωτικά μόνοι, διαποτισμένοι από ένα βαθύ αίσθημα ανασφάλειας, άγχους και ενοχής που πάντοτε προκύπτει όταν ο άνθρωπος δεν κατορθώνει να ξεπεράσει τη μοναξιά του. Ο πολιτισμός μας προσφέρει πολλά καταπραϋντικά τα οποία βοηθούν τους ανθρώπους να αγνοούν συνειδητά τη μοναξιά τους: πρώτα από όλα, την αυστηρή ρουτίνα της γραφειοκρατικής, μηχανικής εργασίας η οποία κάνει τους ανθρώπους να μην έχουν πια επίγνωση των πιο ουσιαστικών ανθρώπινων επιθυμιών τους, να λησμονούν τον πόθο τους για υπέρβαση και ενότητα. Στο βαθμό που η εργασιακή ρουτίνα δεν επαρκεί από μόνη της για να το κάνει αυτό, ο άνθρωπος εθελοτυφλεί απέναντι στην υποσυνείδητη απελπισία του καταφεύγοντας στη ρουτίνα της ψυχαγωγίας, στην παθητική κατανάλωση ήχων και θεαμάτων, σε αυτό έρχεται να προστεθεί η ικανοποίηση του να αγοράζει συνεχώς καινούργια πράγματα τα οποία πολύ σύντομα βαριέται.

Είναι γεγονός πως ο σύγχρονος άνθρωπος βρίσκεται πολύ κοντά στην εικόνα που περιγράφει ο Άλντους Χάξλεϋ στο βιβλίο του, Ο θαυμαστός καινούργιος κόσμος: καλοθρεμμένος, καλοντυμένος, ικανοποιημένος σεξουαλικά, κι όμως έχοντας χάσει κάθε άλλη επαφή με τους συνανθρώπους του εκτός από την πιο επιφανειακή, και καθοδηγούμενος από τα συνθήματα που τόσο περιεκτικά διατύπωσε ο Χάξλεϋ όπως: "όταν το άτομο νιώθει, η κοινωνία μπλοκάρει", ή "ποτέ μην αναβάλλεις για αύριο τη διασκέδαση που μπορείς να έχεις σήμερα".

Η ευτυχία του ανθρώπου συνίσταται σήμερα στο να "διασκεδάζει". Και το να διασκεδάζει κανείς δεν σημαίνει παρά την ικανοποίηση του να καταναλώνει και να "κάνει δικά του" διάφορα εμπορεύματα, θεάματα, φαγητά, ποτά, τσιγάρα, ανθρώπους, διαλέξεις, βιβλία, κινηματογραφικές ταινίες - όλα αυτά καταναλώνονται και καταβροχθίζονται. Ο κόσμος είναι ένα μεγάλο αντικείμενο για την όρεξη μας, ένα τεράστιο μήλο, ένα τεράστιο μπουκάλι ένα τεράστιο στήθος. και εμείς απομυζούμε, πάντοτε κάτι προσμένουμε, πάντοτε ελπίζουμε και πάντοτε στο τέλος απογοητευόμαστε…

12 Μάρτίου 2025

Επόμενο Κείμενο

Ο κόσμος ανάποδα - Αποσπάσματα

Τα κράτη δεν ασχολούνται πλέον με την διοίκηση και αφοσιώνονται στην αστυνόμευση. Οι πρόεδροι μετατρέπονται σε διαχειριστές ξένων εταιριών. Οι Υπουργοί Οικονομικών είναι καλοί διερμηνείς. Οι βιομήχανοι μετατρέπονται σε εισαγωγείς. Οι πολλοί εξαρτώνται ολοένα περισσότερο από τα περισσεύματα…

18 Φεβρουαρίου 2025

Διάφορα Κείμενα

«Η πείνα είναι ανοιχτή πληγή της Αγγλίας»

Για να διακόψει τα γυρίσματα της νέας ταινίας του ο Κεν Λόουτς, να δώσει έκτακτη συνέντευξη στην «Γκάρντιαν», αλλά και να κάνει έκκληση στον Τζέρεμι Κόρμπιν, νέο ηγέτη των Εργατικών, κάτι σοβαρό θα συμβαίνει. Ο σκηνοθέτης απλούστατα έζησε από κοντά τo γίνεται στη Μεγάλη Βρετανία με τις Τράπεζες Τροφής (συσσίτια μη κερδοσκοπικών, φιλανθρωπικών οργανώσεων) και, κυρίως, με τα επιδόματα που δικαιούνται οι άνεργοι. Και βγήκε από τα ρούχα του. Σε αυτό τον βοήθησε το θέμα της ταινίας του «Εγώ, ο…

25 Νοεμβρίου 2015

Ο ρεαλισμός και η ωριμότητα του Αλέξη Τσίπρα του Πιτσιρίκου

Μετά την υπογραφή του Μνημονίου Τσίπρα, ακούγεται και γράφεται πολύ πως ο Αλέξης Τσίπρας έγινε ρεαλιστής και ωρίμασε. Αφού υπενθυμίσω πως ό,τι ωριμάζει σαπίζει μετά, θα ήθελα να κάνω μερικές παρατηρήσεις: Δεν είναι ρεαλισμός να προσκυνάς. Αν το να προσκυνάς ήταν ρεαλισμός, οι αγωνιστές του 1821 δεν ήταν καθόλου ρεαλιστές. Δηλαδή, ήταν κάτι βλαμμένοι που έκαναν επανάσταση απέναντι σε μια αυτοκρατορία. Αν το να προσκυνάς ήταν ρεαλισμός, οι αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης δεν... ήταν καθόλου…

23 Αύγουστου 2015