Η επιλεκτική χρεοκοπία είναι ένας όρος, ο οποίος τις τελευταίες ημέρες εμφανίστηκε έντονα στην ζωή μας και προβάλλεται ως λύση στο ελληνικό πρόβλημα του χρέους.

Πρόκειται για έναν τεχνικό όρο της οικονομίας με αδιευκρίνιστα σημεία, ο οποίος δημιουργεί ερωτήματα και επιδέχεται διαφορετικές ερμηνείες κατά περίπτωση. Σύμφωνα με τις επικρατέστερες θέσεις και απόψεις οικονομικών παραγόντων, οι βασικές έννοιες και συνέπειες προσδιορίζονται ως εξής :

*Τι είναι η επιλεκτική χρεοκοπία

Ο όρος της επιλεκτικής χρεοκοπίας σημαίνει ότι μια χώρα δεν εξυπηρετεί συγκεκριμένες υποχρεώσεις προς τους δανειστές της, συνεχίζει όμως να αποπληρώνει κανονικά το υπόλοιπο χρέος της. Στην περίπτωση της Ελλάδας, επιλεκτική χρεοκοπία θα προκύψει αν η Ελλάδα επιλέξει να μην εξυπηρετήσει τα ομόλογα που λήγουν π.χ. το 2013, αλλά η χώρα συνεχίζει να πληρώνει κανονικά τις υπόλοιπες εκδόσεις της. Η επιλεκτική χρεοκοπία είναι μία από τις βαθμίδες πιστοληπτικής διαβάθμισης των οίκων αξιολόγησης, υψηλότερη από αυτή της χρεοκοπίας.

* Ποιος αποφασίζει αν έχουμε περιέλθει σε επιλεκτική χρεοκοπία

Την κατάταξη μιας χώρας σε καθεστώς επιλεκτικής χρεοκοπίας πραγματοποιούν οι οίκοι αξιολόγησης, αφού λάβουν υπόψη την αδυναμία της ή την απροθυμία της να αποπληρώσει συγκεκριμένες υποχρεώσεις. Όμως το, αν η εξέλιξη αυτή θα αποτελέσει πιστωτικό γεγονός, το αποφασίζει η Διεθνής Ενωση Ανταλλάξιμων Οικονομικών Προϊόντων και Παραγώγων (ISDA). Μόνο ύστερα από δική της απόφαση γίνεται αποδεκτό ότι έχει προκύψει κάποιο πιστωτικό γεγονός, προκαλώντας την ενεργοποίηση και πληρωμή των συμβολαίων ασφάλισης κινδύνου (των γνωστών CDS). Δηλαδή, μπορεί οι οίκοι αξιολόγησης να υποβαθμίσουν την Ελλάδα σε καθεστώς επιλεκτικής χρεοκοπίας, αν όμως η ISDA αποφασίσει ότι δεν αποτελεί πιστωτικό γεγονός δεν ενεργοποιούνται τα CDS. Το διοικητικό συμβούλιο της ISDA απαρτίζουν εκπρόσωποι των μεγαλύτερων τραπεζών του κόσμου.

* Πόσο διαρκεί η επιλεκτική χρεοκοπία

Το καθεστώς επιλεκτικής χρεοκοπίας συνήθως είναι βραχυπρόθεσμο, μέχρι δηλαδή ο εκδότης των ομολόγων να τακτοποιήσει τις υποχρεώσεις του έναντι των πιστωτών, συνήθως με επιμήκυνση ή «κούρεμα» του χρέους. Σε αυτή την περίπτωση, η επιλεκτική χρεοκοπία διαρκεί από κάποιες ώρες μέχρι λίγες ημέρες και στη συνέχεια οι επενδυτικοί οίκοι αναβαθμίζουν τον εκδότη των ομολόγων στην προηγούμενη βαθμολόγηση ή και σε καλύτερη. Για παράδειγμα, στην περίπτωση της Ουρουγουάης, η επιλεκτική χρεοκοπία διήρκεσε 17 ημέρες . Αν όμως δεν βρεθεί λύση και η Ελλάδα αθετήσει τις υποχρεώσεις της για μεγάλο χρονικό διάστημα, τότε η χώρα θα βρεθεί για ολόκληρη τη διετία σε καθεστώς επιλεκτικής χρεοκοπίας.

* Επηρεασμός ή μη των καταθέσεων

Η επιλεκτική χρεοκοπία δεν έχει αντίκτυπο στις καταθέσεις των ιδιωτών. Σε αντίθεση με την πλήρη χρεοκοπία, το Δημόσιο συνεχίζει να καλύπτει τις υποχρεώσεις τους και οι τράπεζες διατηρούν τα περιουσιακά τους στοιχεία. Κατά συνέπεια, οι καταθέτες δεν κινδυνεύουν.

* Επηρεασμός ή μη των Τραπεζών

Το άμεσο αποτέλεσμα μιας επιλεκτικής χρεοκοπίας για τις τράπεζες αφορά τη ρευστότητα που λαμβάνουν από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Αυτή τη στιγμή, με βάση το τρέχον καθεστώς η ΕΚΤ δεν μπορεί να δεχθεί ως εγγύηση ομόλογα μιας χώρας που έχει βαθμολογηθεί σε καθεστώς επιλεκτικής χρεοκοπίας. Αυτό σημαίνει ότι αν συμβεί κάτι τέτοιο, καταπίπτει μέρος των εγγυήσεων που έχουν δώσει οι τράπεζες στην ΕΚΤ με τη μορφή ομολόγων του ελληνικού Δημοσίου. Στην περίπτωση αυτή, η ΕΚΤ αναμένεται να ενεργοποιήσει τον μηχανισμό Παροχής Έκτακτης Ρευστότητας (ELA) για τη στήριξη των ισολογισμών τους, προκειμένου να μη προκληθεί συστημικό πρόβλημα. Πάντως, ο επικεφαλής της ΕΚΤ Ζαν-Κλοντ Τρισέ έχει ξεκαθαρίσει ότι η Τράπεζα θα συνεχίσει να παρέχει ρευστότητα στις χώρες του ευρώ, ακόμη και αν υποβαθμιστούν περαιτέρω.

* Επηρεασμός ή μη των κατόχων των ελληνικών ομολόγων

Με την επιλεκτική χρεοκοπία, θα επηρεαστούν οι κάτοχοι των ομολόγων του ελληνικού Δημοσίου. Σε αυτή την περίπτωση, είτε θα πάρουν μικρότερο ποσοστό της ονομαστικής αξίας τους (σε περίπτωση «κουρέματος») είτε θα επιμηκυνθεί η διάρκειά τους, είτε και τα δύο. Ανάλογα με την τελική ρύθμιση επηρεάζονται οι κάτοχοι είτε του συνόλου των ομολόγων είτε κάποιων συγκεκριμένων κατηγοριών.