Το να διασκεδάζει κανείς δεν σημαίνει παρά την ικανοποίηση του να καταναλώνει... (Έριχ Φρομ)

12 Μάρτίου 2025

Φιλοσοφία - Ψυχολογία

Έριχ Φρομ

Αποσπάσματα από το βιβλίο "Η τέχνη της αγάπης"

Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει αποξενωθεί από τον ίδιο του τον εαυτό, από το συνάνθρωπο του και από τη φύση του…

Κι ενώ ο καθένας πασχίζει να μείνει όσο πιο κοντά στους άλλους είναι δυνατόν, όλοι παραμένουν ολοκληρωτικά μόνοι, διαποτισμένοι από ένα βαθύ αίσθημα ανασφάλειας, άγχους και ενοχής που πάντοτε προκύπτει όταν ο άνθρωπος δεν κατορθώνει να ξεπεράσει τη μοναξιά του. Ο πολιτισμός μας προσφέρει πολλά καταπραϋντικά τα οποία βοηθούν τους ανθρώπους να αγνοούν συνειδητά τη μοναξιά τους: πρώτα από όλα, την αυστηρή ρουτίνα της γραφειοκρατικής, μηχανικής εργασίας η οποία κάνει τους ανθρώπους να μην έχουν πια επίγνωση των πιο ουσιαστικών ανθρώπινων επιθυμιών τους, να λησμονούν τον πόθο τους για υπέρβαση και ενότητα. Στο βαθμό που η εργασιακή ρουτίνα δεν επαρκεί από μόνη της για να το κάνει αυτό, ο άνθρωπος εθελοτυφλεί απέναντι στην υποσυνείδητη απελπισία του καταφεύγοντας στη ρουτίνα της ψυχαγωγίας, στην παθητική κατανάλωση ήχων και θεαμάτων, σε αυτό έρχεται να προστεθεί η ικανοποίηση του να αγοράζει συνεχώς καινούργια πράγματα τα οποία πολύ σύντομα βαριέται.

Είναι γεγονός πως ο σύγχρονος άνθρωπος βρίσκεται πολύ κοντά στην εικόνα που περιγράφει ο Άλντους Χάξλεϋ στο βιβλίο του, Ο θαυμαστός καινούργιος κόσμος: καλοθρεμμένος, καλοντυμένος, ικανοποιημένος σεξουαλικά, κι όμως έχοντας χάσει κάθε άλλη επαφή με τους συνανθρώπους του εκτός από την πιο επιφανειακή, και καθοδηγούμενος από τα συνθήματα που τόσο περιεκτικά διατύπωσε ο Χάξλεϋ όπως: "όταν το άτομο νιώθει, η κοινωνία μπλοκάρει", ή "ποτέ μην αναβάλλεις για αύριο τη διασκέδαση που μπορείς να έχεις σήμερα".

Η ευτυχία του ανθρώπου συνίσταται σήμερα στο να "διασκεδάζει". Και το να διασκεδάζει κανείς δεν σημαίνει παρά την ικανοποίηση του να καταναλώνει και να "κάνει δικά του" διάφορα εμπορεύματα, θεάματα, φαγητά, ποτά, τσιγάρα, ανθρώπους, διαλέξεις, βιβλία, κινηματογραφικές ταινίες - όλα αυτά καταναλώνονται και καταβροχθίζονται. Ο κόσμος είναι ένα μεγάλο αντικείμενο για την όρεξη μας, ένα τεράστιο μήλο, ένα τεράστιο μπουκάλι ένα τεράστιο στήθος. και εμείς απομυζούμε, πάντοτε κάτι προσμένουμε, πάντοτε ελπίζουμε και πάντοτε στο τέλος απογοητευόμαστε…

12 Μάρτίου 2025

Επόμενο Κείμενο

Ο κόσμος ανάποδα - Αποσπάσματα

Τα κράτη δεν ασχολούνται πλέον με την διοίκηση και αφοσιώνονται στην αστυνόμευση. Οι πρόεδροι μετατρέπονται σε διαχειριστές ξένων εταιριών. Οι Υπουργοί Οικονομικών είναι καλοί διερμηνείς. Οι βιομήχανοι μετατρέπονται σε εισαγωγείς. Οι πολλοί εξαρτώνται ολοένα περισσότερο από τα περισσεύματα…

18 Φεβρουαρίου 2025

Διάφορα Κείμενα

Πνιγμένοι από ένα χέρι αόρατο.

Πώς να αντιδρούσε ο Άνταμ Σμιθ αν αντίκριζε το αόρατο χέρι που υποτίθεται πως θα αυτορύθμιζε την αγορά να έχει μετατραπεί σε ένα χέρι που καταδυναστεύει την ανθρώπινη ύπαρξη; Φαντάζομαι το πνεύμα του να αιωρείται απογοητευμένο και να απολογείται στους πνευματικούς κύκλους για την καπηλεία του ονόματός του και τη στρέβλωση της θεωρίας του. Φαντάζομαι να λοιδορείται από τον Μαρξ, που προφανώς θα έχει εκνευρισθεί από την ύπαρξη της μεταθανάτιας ζωής, ως ιθύνων νους του σημερινού οικονομικού…

07 Δεκεμβρίου 2012

Η Ισλανδία γελά, η Ιρλανδία κλαίει

Θεαματική είναι η ανάκαμψη της ισλανδικής οικονομίας μετά την επιβλητική αντίσταση του λαού της, ο οποίος με δημοψήφισμα συνέτριψε την ψοφοδεή πολιτική της σοσιαλδημοκρατικής κυβέρνησης που είχε υποκύψει στους ξένους δανειστές και την εξανάγκασε να μην πληρώσει στους ξένους καταθέτες τις οφειλές των ιδιωτικών ισλανδικών τραπεζών, αφήνοντας τες να χρεοκοπήσουν. «Η ύφεση αποδείχθηκε λιγότερο βαθιά από όσο προβλεπόταν», ομολογεί ο Μαρκ Φλάνιγκαν, επικεφαλής της αποστολής του ΔΝΤ στην Ισλανδία,…

14 Δεκεμβρίου 2011